نویسنده: علی واعظی |
یکشنبه بیست و پنجم خرداد 1393 |
شعر و ادب ترکی

  آهنگ یاساسی (قانونو)
اصیل آزربایجان تورکجه سینین سسلری یا اینجه اولار (ظریف) :
Ö _ اؤ
Ü _ اۆ
Ə _ ا ه ـه
E _ ائـ ئـ
İ _ ایـــ

یادا قالین (ضخیم) :
O _ اۏ
U _ او
A _ آ
I _ ایـ

بیر سؤزجوکون هم قالین ،همده اینجه سسی اولا بیلمز، یانی هامیسی گرک بیر جینس دن اولا.
بو یاسا تکجه تورکجه دیلینده وار و چوخلو سؤزلرده وزن و اؤزل آهنگ یارادیر.
بو یاسانین اصلی اساسی بودور کی ، سؤزون ایلک سسلیسی هر هانسی توپلو (گروه) دان اولسا حتما قالان سسلی لر دن او توپلوداندیلار.
ایستسک سسلی لری لاب قالین نان ، لاب اینجه یه ترتیب له یازاق بئله اولار :
1: O (اۏ)
2: U (او)
3: A (آ)
4: I (ایـ)
5: Ö (اؤ)
6: Ü (اۆ)
7: E (ائـ ئـ)
8: Ə (ا ه ـه)
9: İ (ایـــ)
آزربایجان تورکجه سینده ، همیشه سؤزون ایلک سسلیسی ، سوراکی سسلی لردن قالین اولار و گئتدیخجه سسلی لر اینجه لشللر وان اینجه سس سؤزون لاب آخیر سسلیسی اولار.
آزربایجان تورکجه سینده ،
هر سؤزده "ق - خ - غ" حرف لری اولسا، او سؤزون سسلیلری قالین اولار.
(( قیزیل - قارقا - آغاج - چوخلو ))

و هر سؤزده "ک - گ" سسلری اولسا،او سؤزون سسلیلری اینجه اولار.
((گرک - دؤشک - گوموش - کرکی ))

Türkcə Sözlük - فرهنگ لغت ترکی

ahəng yasası (qanunu)
əsil azərbaycan türkcəsinin səsləri ya incə olar :
Ö _ اؤ
Ü _ اۆ
Ə _ ا ه ـه
E _ ائـ ئـ
İ _ ایـــ

_ yada qalın :
O _ اۏ
U _ او
A _ آ
I _ ایـ

bir sözcükün həm qalın , həmdə incə səsi ola bilməz , yanı hamısı gərk bir cinsdən ola.
bu yasa təkcə türkcə dilində var və çoxlu sözlərdə vəzn və özəl ahəng yaradır.
bu yasanın əsli əsası büdür ki , sözün ilk səslisi hər hansı toplü ( qruh ) dan olsa hətma qalan səsli lər dən o topludandılar.
ıstəsək səsli ləri lab qalın nan , lab incə yə tərtib lə yazaq belə olar :
1: O (اۏ)
2: U (او)
3: A (آ)
4: I (ایـ)
5: Ö (اؤ)
6: Ü (اۆ)
7: E (ائـ ئـ)
8: Ə (ا ه ـه)
9: İ (ایـــ)
azrbaycan türkcə sində , həmişə sözün ilk səslisi , sorakı səslı lərdən qalın olar və getdixcə səsli lər incə ləşəllər və ən incə səs sözün lab axır səslisi olar.
azərbaycan türkcəsində ,
hər sözdə "q - x - ğ" hərf ləri olsa , o sözün səsliləri qalın olar.((qızıl- qarqa- ağac- çoxlu))
və hər sözdə "k - g" hərfləri olsa , o sözün səsliləri incə olar.((gərk- döşk- gümüş- kərki))

قانون آهنگ
مصوت های کلمات اصیل ترکی آزربایجانی یا ظریف اند یا ضخیم.
یک کلمه نمی تواند شامل هر دو گروه مصوت باشد یعنی یا از گروه ظریف یا ضخیم باید باشد.
این قانون تنها به زبان ترکی اختصاص دارد و در کلمات وزن و آهنگ خاصی ایجاد میکند.
اصل اساسی این قانون این است که اگرهجای نخستین یک واژه از گروه ظریف / ضخیم باشد ، ما بقی مصوت ها نیز باید از آن گروه باشند.
اگربخواهیم مصوت ها را به ترتیب ضخیم به ظریف بنویسیم ، ترتیب 9 تایی بالا حاصل میشود.
در ترکی آزربایجانی ، همیشه مصوت های نخستین یک کلمه از مصوت هایی که در ادامه کلمه می آیند ضخیم تر بوده و رفته رفته مصوت ها ظریف تر می شوند.
در زبان ترکی آزربایجانی، هر کلمه ای که در ترکیباتش حروف " ق - خ - غ" باشند، مصوت های آن کلمه ضخیم خواهند بود. و هر کلمه ای که شامل حروف "ک - گ" باشد مصوت های به کار رفته در آن ظریف خواهند بود.

‏مطلبی بسیار مفید
(ترجمه فارسی و لاتین در ادامه _ latincə ,ardında )

آهنگ یاساسی (قانونو) 
اصیل آزربایجان تورکجه سینین سسلری یا اینجه اولار (ظریف) :
Ö _ اؤ
Ü _ اۆ
Ə _ ا ه ـه
E _ ائـ ئـ
İ _ ایـــ

یادا قالین (ضخیم) :
O _ اۏ
U _ او
A _ آ
I _ ایـ

بیر سؤزجوکون هم قالین ،همده اینجه سسی اولا بیلمز، یانی هامیسی گرک بیر جینس دن اولا.
بو یاسا تکجه تورکجه دیلینده وار و چوخلو سؤزلرده وزن و اؤزل آهنگ یارادیر.
بو یاسانین اصلی اساسی بودور کی ، سؤزون ایلک سسلیسی هر هانسی توپلو (گروه) دان اولسا حتما قالان سسلی لر دن او توپلوداندیلار.
ایستسک سسلی لری لاب قالین نان ، لاب اینجه یه ترتیب له یازاق بئله اولار :
1: O (اۏ)
2: U (او)
3: A (آ)
4: I (ایـ)
5: Ö (اؤ)
6: Ü (اۆ)
7: E (ائـ  ئـ)
8: Ə (ا ه ـه)
9: İ (ایـــ)
آزربایجان تورکجه سینده ، همیشه سؤزون ایلک سسلیسی ، سوراکی سسلی لردن قالین اولار و گئتدیخجه سسلی لر اینجه لشللر وان اینجه سس سؤزون لاب آخیر سسلیسی اولار.
آزربایجان تورکجه سینده ، 
هر سؤزده


آخرین مطالب

» سوالات تستی تاریخ معاصر ( یکشنبه سی ام آذر 1393 )
» سالشمار روابط سیاسی ایران و بریتانیا ( یکشنبه سی ام آذر 1393 )
» سن منه دلبر یئترسن اوزگه‌لر یار اولماسون ( شنبه بیست و نهم آذر 1393 )
» تاریخچه ایران باستان ( پنجشنبه بیست و هفتم آذر 1393 )
» خانواده موفق ( پنجشنبه بیست و هفتم آذر 1393 )
» تاريخ معاصر درس هاي 1-5 ( چهارشنبه بیست و ششم آذر 1393 )
» آغلامازدیم زامان آغلاتدی منی ( سه شنبه بیست و پنجم آذر 1393 )
» Türkün Yolu ( سه شنبه بیست و پنجم آذر 1393 )
» سوالات درس نهم و دهم تاریخ معاصر ( دوشنبه بیست و چهارم آذر 1393 )
» درس دهم تاريخ معاصر ( پنجشنبه بیستم آذر 1393 )
» درس هشتم تاريخ معاصر ( پنجشنبه بیستم آذر 1393 )
» تاریخ معاصر ایران درس های 5 و 6 ( شنبه هشتم آذر 1393 )